Book review: Ο τρόφιμος - Sebastian Fitzek

Book review:  Ο τρόφιμος - Sebastian Fitzek

«Ο τρόφιμος» σηματοδοτεί την επιστροφή του Sebastian Fitzek στο είδος που ξέρει να διαχειρίζεται άψογα, το ψυχολογικό θρίλερ, με μια ιστορία βγαλμένη από τα πιο βαθιά σκοτάδια του ανθρώπινου μυαλού.

Πριν από έναν χρόνο, ο μικρός Μαξ Μπέρκοφ εξαφανίστηκε έξω από το σπίτι του. Όλα δείχνουν πως υπεύθυνος γι’ αυτό είναι ο Γκίντο Τράμνιτς, ένας ψυχοπαθής κατά συρροή δολοφόνος. Έχοντας δολοφονήσει δύο παιδιά, στην περίπτωση του Μαξ αρνείται να ομολογήσει την ενοχή του ή το πού βρίσκεται το πτώμα του.

Σήμερα ο Τράμνιτς είναι φυλακισμένος στην πτέρυγα υψίστης ασφαλείας μιας ψυχιατρικής κλινικής και συνεχίζει να αρνείται να πει οτιδήποτε αφορά τον Μαξ. Όταν λοιπόν ο πατέρας του, ο Τιλ Μπέρκοφ, μαθαίνει πως οι έρευνες για τον γιο του ετοιμάζονται να σταματήσουν και επισήμως, συνειδητοποιεί πως ο μόνος τρόπος για να μάθει τι του συνέβη είναι να προσεγγίσει τον ίδιο τον δολοφόνο του. Κι αυτό θα το πετύχει αν καταφέρει να μπει στην κλινική.

Πράγματι, θα καταφέρει να μπει εκεί ως τρόφιμος υιοθετώντας την ταυτότητα ενός άλλου άντρα. Όμως, τότε αρχίζει ο εφιάλτης. Παγιδευμένος σε έναν ιστό από αλήθειες και ψέματα, επικίνδυνους ψυχοπαθείς και πλασματικές εικόνες, ο Τιλ νιώθει τον κίνδυνο να παραμονεύει σε κάθε γωνιά της κλινικής. Κι όταν τελικά συναντά τον Τράμνιτς, μαθαίνει κάτι που συνταράσσει τον κόσμο του και συνειδητοποιεί ότι θα πρέπει να κάνει μια συμφωνία μαζί του, με τον χειρότερο εχθρό του, προκειμένου να μάθει την αλήθεια για το συνέβη τελικά στον Μαξ. Μια αλήθεια που όμως μπορεί να καταστρέψει τον ίδιο…

Μέχρι πού είναι άραγε διατεθειμένος να φτάσει ένας πατέρας, προκειμένου να μάθει τι συνέβη στο παιδί του; Αυτό είναι το κεντρικό ερώτημα που θέτει ο Fitzek και από αυτό ξεκινά ένα ψυχολογικό γαϊτανάκι γραμμένο από έναν συγγραφέα που έχει αποδείξει πως είναι μετρ σ’ αυτό το είδος. Το μπερδεμένο κουβάρι ξετυλίγεται αργά, σελίδα τη σελίδα, ενώ η καλοδουλεμένη και σφιχτή αφήγηση χαρακτηρίζεται από υψηλούς σφυγμούς και διαρκή αγωνία για τη συνέχεια. Τα μικρά κεφάλαια και η συνεχής «σκυταλοδρομία» ανάμεσα στους ήρωες, που πιάνουν ο ένας το νήμα της πλοκής ακριβώς από εκεί που το άφησε ο άλλος με την ίδια επιτυχία, βοηθούν στο να διατηρείται ζωντανός ο παλμός και αμείωτο το αναγνωστικό ενδιαφέρον.

Πιθανότατα δεν υπάρχει καλύτερο σκηνικό για να στηθεί μια τέτοια ιστορία από μια ψυχιατρική κλινική. Παρότι είναι ένα ίδρυμα αρκετά πολυτελές, με ανέσεις που δεν φαντάζεται κανείς όταν φέρνει μια ανάλογη εικόνα στο μυαλό του, δεν παύει να είναι ένας χώρος φύλαξης ψυχικά ασθενών ανθρώπων. Ένα κλειστοφοβικό μέρος, όπου βασιλεύει η παράνοια, η απόγνωση και ο τρόμος για όσα κρύβονται στο μυαλό κάποιου, αλλά και για όσα εν δυνάμει συμβαίνουν γύρω του. Ένα μέρος όπου οι καλά κρυμμένοι φόβοι βγαίνουν στην επιφάνεια· ίσως εξαιτίας της ατμόσφαιρας, ίσως γιατί ακόμα κι ένας υγιής νους παρασύρεται από το γενικότερο κλίμα κι αρχίζει να χάνει τη σιγουριά της λογικής του. Επιπλέον, πώς μπορείς να νιώσεις ασφαλής όταν βρίσκεσαι σε ένα τέτοιο περιβάλλον και περιτριγυρίζεσαι από ανθρώπους που δεν έχουν επαφή με την πραγματικότητα και τη λογική;

Όσο για τον πρωταγωνιστή της ιστορίας; Αναμφίβολα, ο Τιλ Μπέρκοφ είναι ένας ιδιαίτερος άνθρωπος. Ένας άντρας που είδε την οικογένειά του να διαλύεται εξαιτίας της προσωπικής τους τραγωδίας και που νιώθει τύψεις επειδή άφησε τον γιο του να βγει από το σπίτι. Ένας πατέρας που υποφέρει κι έχει χάσει τον εαυτό του. Και που τώρα δεν διστάζει να βουτήξει στα άγνωστα, σκοτεινά νερά της παράνοιας, ώστε να ανακαλύψει την αλήθεια σχετικά με παιδί του. Κανένας δεν θα ήθελε να είναι στη θέση του, πιθανότατα όμως πολλοί θα τον κατανοήσουν. Ειδικά όσοι είναι γονείς κι οι ίδιοι και γνωρίζουν καλά τις θυσίες που μπορούν να κάνουν για τα παιδιά τους. Ο Τιλ είναι ένας χαρακτήρας καλοδουλεμένος, που όμως μοιάζει λίγο με λαβύρινθο: ξέρεις πως υπάρχει ένα τέλος, ένας σκοπός μέσα στην ψυχή και το μυαλό του, όμως κάθε φορά που ακολουθείς τα βήματά του βρίσκεσαι μπροστά σε αδιέξοδο, σε τοίχο· και τότε πρέπει να ακολουθήσεις ένα άλλο νήμα και να δεις πού θα σε οδηγήσει.

Από την άλλη πλευρά βρίσκεται ο ψυχοπαθής δολοφόνος Γκίντο Τράμνιτς. Μια εντελώς μισητή προσωπικότητα, που τα όποια ψυχολογικά του προβλήματα δεν αποτελούν κανένα ελαφρυντικό για ό,τι έκανε. Κι όμως, ο αναγνώστης ανακαλύπτει πως ελκύεται από αυτόν τον χαρακτήρα κι ενδιαφέρεται να μάθει πώς σκέφτεται και πράττει. Ειδικά όταν ξεκινά το παιχνίδι ανάμεσα στη γάτα και το ποντίκι με τον πατέρα του Μαξ, εξωθώντας τον στα όριά του. Ο Τράμνιτς μοιάζει με κάποιον τρελό επιστήμονα, που παρακολουθεί το πειραματόζωό του να εκτελεί τις εντολές του. Με μια λάμψη στο βλέμμα, με περιέργεια και έναν παιδικό ενθουσιασμό. Κάπως έτσι, άλλωστε, αντιδρά και ο αναγνώστης, ως εξωτερικός παρατηρητής. Ομολογουμένως, οι δύο ήρωες είναι ισάξιοι αντίπαλοι και είναι πολύ ενδιαφέρον να παρατηρεί κανείς την εξέλιξη αυτής της «μάχης» μεταξύ τους, που όλα δείχνουν πως θα είναι μέχρις εσχάτων.

Με το μοναδικό του ταλέντο, ο συγγραφέας κατορθώνει να μετατρέψει μια αρχική ιδέα που σίγουρα έχουμε ξανασυναντήσει σε μια ιστορία ιδιαίτερη, που δεν αφήνει κανέναν ασυγκίνητο. Ειδικά με το τέλος, με τις ανατροπές να τελειώνουν μαζί με το κείμενο. Ακόμα κι εκεί αποδεικνύεται το μεγαλείο του ανθρώπινου μυαλού, που είναι ικανό για το καλύτερο και το χειρότερο, για το πιο σκοτεινό συναίσθημα αλλά ταυτόχρονα και το πιο φωτεινό. Γρήγορο, κινηματογραφικό και αγωνιώδες, ο «Τρόφιμος» είναι ένα βιβλίο που θα σας προβληματίσει, θα σας ενθουσιάσει και θα σας συγκινήσει.

 

Χρύσα Βασιλείου