Book review: Casino Royale - Ian Fleming

Book review: Casino Royale -  Ian Fleming

Το όνομά του είναι Μποντ· Τζέιμς Μποντ. Οι εκδόσεις Διόπτρα αποφάσισαν να (ξανα)συστήσουν στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό τον διασημότερο μυστικό πράκτορα της Βρετανίας, τον εμβληματικό 007. Και το «Καζίνο Ρουαγιάλ», το πρώτο βιβλίο της σειράς, αποτελεί τον καλύτερο τρόπο για μια πρώτη γνωριμία μαζί του.

Όλα ξεκινούν σε ένα καζίνο της Ρουαγιάλ-λεζ-Ο. Ο Τζέιμς Μποντ εργάζεται για τη Μυστική Υπηρεσία της Βρετανίας και βρίσκεται εκεί ινκόγκνιτο για να φέρει εις πέρας μια ειδική αποστολή: να νικήσει έναν Σοβιετικό πράκτορα, τον περιβόητο «Λε Σιφρ», στο τραπέζι του μπακαρά, εμποδίζοντάς τον έτσι να βρει τα χρήματα που χρειάζεται ώστε να καλύψει ένα τεράστιο χρηματικό ποσό που έχει καταχραστεί. Έχοντας τη συνδρομή της δικής του Υπηρεσίας, εκείνης της Γαλλίας και της CIA, ο Μποντ κινείται με χαρακτηριστική άνεση σε έναν κόσμο πολυτέλειας, καλοντυμένων ανθρώπων και συνεχόμενων ρίσκων, όπου τα χρήματα και τα πάθη ρέουν άφθονα.

Όταν το αφεντικό του Μποντ αποφασίζει να στείλει στη Γαλλία μία πράκτορα που θα παίξει τον ρόλο της συνοδού του, εκείνος αρχικά εκνευρίζεται, καθώς θεωρεί πως μια γυναίκα το μόνο που θα προκαλέσει θα είναι μπελάδες. Όταν όμως βλέπει τη Βέσπερ αναγκάζεται να παραδεχτεί πως πρόκειται για μια εκθαμβωτική παρουσία και για μια ικανή βοηθό. Δεν αργεί μάλιστα να παρασυρθεί κι ο ίδιος από τη γοητεία της, όμως δεν ξεχνά ούτε στιγμή τον στόχο του: να φέρει εις πέρας την αποστολή του.

Κι ενώ όλα φαίνονται να βαίνουν καλώς, το σχέδιο περιπλέκεται. Ο αντίπαλός του δεν φαίνεται πρόθυμος να αποδεχτεί την ήττα του και σχεδιάζει να εκβιάσει τον Μποντ, χρησιμοποιώντας τη Βέσπερ. Ο Μποντ θα πρέπει να χρησιμοποιήσει όλη του την εξυπνάδα και τη δεξιοτεχνία, προκειμένου να καταφέρει να γλιτώσει τη Βέσπερ και τον ίδιο από μια μοίρα που φαντάζει ίσως χειρότερη κι από τον θάνατο…

Την εποχή που γράφτηκε το βιβλίο, το 1953, ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος δεν ήταν μια μακρινή ανάμνηση, αλλά το πρόσφατο παρελθόν. Η Ευρώπη προσπαθούσε ακόμη να επουλώσει τις πληγές της και να ξανασταθεί στα πόδια της, ενώ οι σχέσεις της με τη Σοβιετική Ένωση ήταν συνεχώς τεταμένες, με την προοπτική μιας νέας πολεμικής σύρραξης να κρέμεται συνεχώς σαν απειλή πάνω από τα κεφάλια τους. Η εποχή ήταν ιδανική για να ανθίσει ξανά το είδος του κατασκοπευτικού θρίλερ. Ένας μυστικός πράκτορας που μεριμνεί πάνω απ’ όλα για την προστασία της πατρίδας από τον εχθρό, έχει πρόσβαση παντού, υποδύεται διαφορετικά πρόσωπα και περιβάλλεται πάντα από μια αύρα μυστηρίου, οπωσδήποτε θα κέντριζε το ενδιαφέρον των αναγνωστών, που «πεινούσαν» για τέτοιες ιστορίες.

Ο Ίαν Φλέμινγκ, λοιπόν, δημιούργησε τον ήρωα που ικανοποιούσε πλήρως τις αναγνωστικές προσδοκίες εκείνης της εποχής. Ο Τζέιμς Μποντ είναι γοητευτικός, καλοφτιαγμένος. Ταξιδεύει σε μέρη κοσμοπολίτικα, συγχρωτίζεται με πλούσιους και σημαντικούς ανθρώπους, συνοδεύεται από ωραίες γυναίκες και ξέρει να απολαμβάνει τις πολυτέλειες της ζωής -ένα τσιγάρο, ένα ακριβό μπουκάλι σαμπάνιας, ένα εκλεκτό γεύμα- σε μια εποχή που ο μέσος άνθρωπος αγωνιζόταν να τα βγάλει πέρα, δεν είχε ταξιδέψει σχεδόν πουθενά και πολλές φορές στερούνταν ακόμα και τα απαραίτητα. Ο Μποντ, όμως, είναι πάνω απ’ όλα πατριώτης: ένας πράκτορας ικανός, εκπαιδευμένος να ρισκάρει, να σκοτώνει αν είναι απαραίτητο, να διακινδυνεύει τη ζωή του συνεχώς, να βάζει πάνω απ’ όλα το καθήκον. Ταυτόχρονα, όμως, είναι και άνθρωπος· έχει και εκείνος να αντιμετωπίσει τις αδύναμες στιγμές του, τους φόβους, τα διλήμματά του.

Κι αν όλα τα προσόντα που αποκόμισε από την εκπαίδευσή του τον κάνουν ιδανικό πράκτορα, τα συναισθήματα και οι αδυναμίες του τον κάνουν πιο ανθρώπινο, αληθινό, προσιτό, ρεαλιστικό ως χαρακτήρα. Και ο Φλέμινγκ τον έχει σκιαγραφήσει τόσο πετυχημένα και ολοκληρωμένα, που τον έκανε έναν χαρακτήρα διαχρονικό, που ξεπερνά τα χωροχρονικά πλαίσια και μετατρέπεται σε μια Ιδέα. Είναι ο τύπος που όλοι θα ήθελαν για σύμμαχο και κανείς για εχθρό του· ο τύπος που οι γυναίκες ονειρεύονται και κοιτάζουν απροκάλυπτα κι οι άντρες θαυμάζουν αντί να φθονούν· ο τύπος που τη μία στιγμή συμπεριφέρεται σαν εκλεπτυσμένος γόης και την επόμενη σαν αδίστακτος δολοφόνος. Μια πολύπλοκη προσωπικότητα, που όμως ακριβώς σ’ αυτό στηρίζει τη γοητεία της. Σ’ αυτό, και στο ότι δεν προσπαθεί ποτέ να γοητεύσει κανέναν, αλλά το καταφέρνει αβίαστα.

Το βιβλίο αυτό οπωσδήποτε δεν προσδοκά να εντυπωσιάσει τον αναγνώστη στηριζόμενο αποκλειστικά στην πλοκή του. Οι περισσότεροι τη γνωρίζουν, άλλωστε· κι αν όχι, και πάλι ξέρουν πως ο περιβόητος 007 θα τη… σκαπουλάρει στο τέλος. Το στόρυ του, επίσης, από μόνο του δεν είναι κάτι που δεν έχουμε συναντήσει ξανά σε άλλα βιβλία του είδους. Όμως αυτό τελικά δεν έχει καμία σημασία, γιατί διαθέτει δύο ισχυρούς άσους στο μανίκι του – για να μιλάμε και με την ορολογία ενός καζίνο. Και αυτοί δεν είναι άλλοι από τον ίδιο τον πρωταγωνιστή και την πένα του ταλαντούχου, ευφυούς δημιουργού του. Ο Φλέμινγκ περιγράφει με γλαφυρές και απολαυστικές λεπτομέρειες τα πάντα -από τα πανέμορφα τοπία και την κοσμοπολίτικη αύρα του καζίνο μέχρι ένα ρούχο, ένα εστιατόριο, μια απλή, αυθόρμητη κίνηση- προσδίδοντας ζηλευτή αληθοφάνεια και παλμό σε καθένα από αυτά ξεχωριστά. Η ακρίβεια και η πιστότητα των περιγραφών αποτελούν ένα επιπλέον ατού του βιβλίου, που κάνει ακόμα και τον αναγνώστη που ξέρει τι θα συμβεί παρακάτω να το διαβάζει με την ίδια αφοσίωση και προσήλωση που θα το κάνει και εκείνος που εισέρχεται για πρώτη φορά στο σύμπαν του Τζέιμς Μποντ.

Καθίστε αναπαυτικά κι αφήστε το «Καζίνο Ρουαγιάλ» να σας ταξιδέψει στον χρόνο και τον χώρο, με μια αύρα συναρπαστική και κοσμοπολίτικη και με συντροφιά έναν από τους χαρισματικότερους λογοτεχνικούς ήρωες όλων των εποχών.

 

Χρύσα Βασιλείου