Book review: Για σένα, ακόμα μια ζωή -Εμμανουέλα Γαβαλά

Book review:  Για σένα, ακόμα μια ζωή -Εμμανουέλα Γαβαλά

Η Εμμανουέλα Γαβαλά συστήνεται στο αναγνωστικό κοινό με το πρώτο της μυθιστόρημα, το «Για σένα, ακόμα μια ζωή», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πηγή.

Ο Τάσος και η Μαίρη γνωρίστηκαν ένα ανοιξιάτικο βράδυ του 1939, έξω από ένα αρχοντικό της Πάτρας. Με τη μακρινή υπόκρουση της μουσικής και το άρωμα του γιασεμιού να υφαίνουν ένα μαγικό δίχτυ, εκείνο το βράδυ γεννήθηκε ο έρωτάς τους. Ένας έρωτας κεραυνοβόλος, καρμικός, μεταξύ δύο ανθρώπων που μοιάζουν φτιαγμένοι για να είναι μαζί. Όμως η Μοίρα έχει τα δικά της σχέδια…

Ένας κυκεώνας παρεξηγήσεων, κακής συνεννόησης και ατυχιών θα κρατήσει χωριστά τη Μαίρη από τον Τάσο για τα επόμενα χρόνια. Όσο αυτά περνούν, μοιραία οι ζωές και των δύο προχωράνε. Νέα πρόσωπα εισβάλλουν στις ζωές τους, για να τις (ανα)ταράξουν -ευχάριστα ή δυσάρεστα- και νέες εμπειρίες προστίθενται στις πλάτες τους, μαζί με τις ρυτίδες στα πρόσωπά τους και τις πρώτες άσπρες τρίχες στα μαλλιά τους. Και κάθε φορά που φαίνεται πως οι δυο τους θα ξανασμίξουν, η Μοίρα κλείνει ξανά το μάτι -με ένα ύφος παιχνιδιάρικο και αμείλικτα σκληρό ταυτόχρονα-, κάνει τα δικά της μαγικά και το αποτρέπει. Όμως κανένας δεν αντικατέστησε τη Μαίρη στην καρδιά του Τάσου – και τούμπαλιν. Και παρ’ όλα τα χρόνια που πέρασαν, οι μνήμες και ο παραπονεμένος κρυφός καημός του ενός για τον άλλον παραμένουν ζωντανοί.

Παράλληλα με τις δικές τους ζωές, εξελίσσονται κι εκείνες των παιδιών τους, των εγγονών τους και όλων των υπόλοιπων ανθρώπων που τους περιβάλλουν. Πάντα ο έρωτας φαίνεται να έχει το πρώτο χέρι· πάντα η Μοίρα είναι αυτή που αποδεικνύει ότι χειρίζεται το πεπρωμένο του καθενός. Κανείς δεν ξεφεύγει από το παιχνίδι της. Τα χρόνια περνούν, τα μέρη που διαδραματίζονται τα γεγονότα και τα άτομα που συμμετέχουν σ’ αυτά αλλάζουν, όμως η Μαίρη κι ο Τάσος είναι πάντα ο συνδετικός κρίκος που ενώνει το χθες με το σήμερα και τους υπόλοιπους ήρωες μεταξύ τους. Θα μπορέσουν άραγε αυτοί οι δύο να ξανασμίξουν και να πιάσουν το κουβάρι του έρωτά τους από εκεί όπου έμεινε ή θα είναι άραγε αργά; Μήπως θα χρειαστούν ακόμα μια ζωή, ώστε να ζήσουν όσα δεν πρόλαβαν;

Στην πρώτη της συγγραφική απόπειρα, η Εμμανουέλα Γαβαλά μοιάζει να προσπαθεί να χωρέσει σε μια μόνο ιστορία όλο το εύρος των συναισθημάτων που χαρακτηρίζουν την ανθρώπινη ύπαρξη και όλα τα γεγονότα -πιθανά κι απίθανα- που μπορούν να συμβούν στη ζωή κάποιου. Και το κάνει με τέτοιον τρόπο, που τα πάντα φαντάζουν απόλυτα φυσικά και τίποτα εξωπραγματικό ή υπερβολικό. Κάθε εξέλιξη της πλοκής είναι καλοδουλεμένη, προσεκτικά δομημένη, έχει λόγο ύπαρξης και δίνει πνοή ή ένα απλό, μα ουσιαστικό… σπρώξιμο σε μια άλλη. Κι έτσι δημιουργείται ένα μοναδικό ντόμινο, που διαρκεί για περίπου εβδομήντα χρόνια και 645 σελίδες!

Δεν υπάρχει ανθρώπινο συναίσθημα που δεν περιγράφεται με γενναιόδωρη γλαφυρότητα μέσα στο βιβλίο: έρωτας και πάθος, αγάπη και μίσος, τρυφερότητα και σκληρότητα, δάκρυα και χαμόγελα, απελπισία και ελπίδα, προσδοκία και πίστη, αλήθειες και ψέματα... Ήλιος και σύννεφα, μπόρες και λιακάδες, όνειρα και εφιάλτες, μνήμη και λήθη, τραγούδια και μοιρολόγια, συνθέτουν ένα γοητευτικό γαϊτανάκι που χορεύει στους ήχους μιας αόρατης μουσικής, που ταξιδεύει στον χρόνο και τον χώρο και αναδίδει μια ευωδιά γιασεμιού και άνοιξης. Οι περιγραφές είναι συγκλονιστικές, αφοπλιστικές. Με γλώσσα απλή, στρωτή, ανεπιτήδευτη κι εκφράσεις καθημερινές, μα ταυτόχρονα δοσμένες με μια ποιητική χροιά που θυμίζει γραφή μιας άλλης εποχής, η συγγραφέας ζωντανεύει με ζηλευτή παραστατικότητα και αληθοφάνεια κάθε χρονική περίοδο ξεχωριστά, με ό,τι χαρακτηρίζει αυτή σε κάθε επίπεδο. Λυρικότητα και ρεαλισμός χορεύουν διαρκώς αγκαλιά, διατηρώντας την ισορροπία του ρυθμού και τη σταθερότητα εκείνη που δεν επιτρέπει στιγμή στην πλοκή να ξεφύγει από τα όρια και να περάσει στη σφαίρα της υπερβολής.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό αυτού του βιβλίου, που το κάνει να ξεχωρίζει τόσο, είναι οι χαρακτήρες του. Όλοι τους ανεξαιρέτως -από τους δύο πρωταγωνιστές μέχρι και τον τελευταίο «κομπάρσο» της ιστορίας- είναι απίστευτα καλοδουλεμένοι. Άλλοι από αυτούς είναι καλοί, άλλοι κακοί, άλλοι κάπου στη μέση· όλοι έχουν προτερήματα και ελαττώματα, όλοι κρύβουν σκοτάδι και φως μέσα στις ψυχές τους, όλοι έχουν τις καλές και τις κακές τους μέρες. Είναι ανθρώπινοι, ρεαλιστικοί, χαρακτηριστικές φιγούρες του τόπου και του χρόνου όπου βρίσκονται. Αποπνέουν ζωντάνια και παλμό με κάθε πράξη, κίνηση, λέξη. Και το σημαντικότερο: όλοι έχουν κάτι να προσθέσουν στην πλοκή. Καθένας αποτελεί κρίκο μιας παλλόμενης αλυσίδας, παραλαμβάνει μια σκυτάλη από κάποιον και την παραδίδει σε κάποιον άλλον. Μέχρι να κλείσει ξανά ο κύκλος που άνοιξαν ο Τάσος και η Μαίρη ένα ανοιξιάτικο βράδυ, πριν πολλά χρόνια.

Ο Τάσος και η Μαίρη είναι και οι απόλυτοι πρωταγωνιστές του βιβλίου. Ήταν μοιραίο να συναντηθούν και να ερωτευτούν, και είναι μοιραίο ν’ αγαπηθούν βαθιά κι ειλικρινά από τους αναγνώστες. Δεν υπάρχει καμία περίπτωση να καταφέρει κάποιος να μη συγκινηθεί από την ιστορία τους, από τα σμιξίματα και τους αποχαιρετισμούς τους, από το παιχνίδι που τους έπαιξε η Μοίρα, οι περιστάσεις… και η συγγραφέας! Ο Τάσος και η Μαιρούλα του είναι γραφτό να αποτελέσουν ένα ζευγάρι που διεκδικεί επάξια τη δική του ξεχωριστή θέση ανάμεσα στα αγαπημένα κι αλησμόνητα ζευγάρια της ελληνικής λογοτεχνίας.

Μη φοβηθείτε να αφεθείτε στη γλυκόπικρη μαγεία αυτού του εκπληκτικού βιβλίου. Μη σκεφτείτε πως οτιδήποτε διαβάσετε στις σελίδες του είναι υπερβολικό. Δεν είναι. Ας μην ξεχνάμε πως η ζωή γράφει τις καλύτερες ιστορίες. Και για μερικές από αυτές, όπως και για μερικά βιβλία, αξίζει να περιμένει κανείς «ακόμα μια ζωή».

 

 Χρύσα Βασιλείου