Book review: Ο χορός της μέλισσας - Πάνος Ιωαννίδης

Book review: Ο χορός της μέλισσας - Πάνος Ιωαννίδης

«Ο χορός της μέλισσας» τιτλοφορείται το δεύτερο νουάρ μυθιστόρημα του Πάνου Ιωαννίδη, με ήρωα τον ιδιωτικό ντετέκτιβ Πέτρο Ριβέρη.

Ο Πέτρος Ριβέρης πλέον ζει με τη σύντροφό του στη Θεσσαλονίκη. Μια μέρα δέχεται την επίσκεψη μιας γυναίκας, η οποία του αναθέτει να εξιχνιάσει τον μυστηριώδη θάνατο του συζύγου της. Ο Αλέξανδρος Χρηστίδης βρέθηκε νεκρός στο εξοχικό του, όπου το ζευγάρι γιόρταζε την είσπραξη του εφάπαξ του με κάποιους φίλους, έχοντας δεχτεί χτυπήματα από ρόπαλο και τσιμπήματα μελισσών. Εξέχων μέλος της κοινωνίας της πόλης, με πλούσιο βιογραφικό τόσο στον επαγγελματικό όσο και στον δημόσιο βίο, ο Χρηστίδης τα τελευταία χρόνια προωθούσε κοινωνικές δομές -με αμφίβολα όμως αποτελέσματα- για την ανακούφιση των ατόμων που χτυπήθηκαν από την οικονομική κρίση.

Ενώ ξεκινά την έρευνα, ο Ριβέρης αρχίζει να λαμβάνει κάποια μηνύματα που τον οδηγούν σε διάφορα σημεία της πόλης, όπου βρίσκει μια σειρά κειμένων με τις ιστορίες τεσσάρων ανθρώπων, άγνωστων μεταξύ τους μέχρι που τους ένωσε ένα τραγικό γεγονός που συνέβη πριν πολλά χρόνια. Έτσι, από τη μία ερευνά τον φιλικό κύκλο του εκλιπόντος για να ανακαλύψει ποιος θα είχε κίνητρο να σκοτώσει τον Χρηστίδη και από την άλλη προσπαθεί να μάθει περισσότερα για την ομάδα των τεσσάρων. Δύο γενιές που συγκρούονται βιοποριστικά και ιδεολογικά, με το χάσμα μεταξύ τους να είναι εμφανές σε όλα τα επίπεδα.

Πώς όμως συνδέονται όλοι αυτοί οι άνθρωποι; Ποιο ήταν εκείνο το τραγικό γεγονός που στιγμάτισε τη ζωή των τεσσάρων και πώς άραγε μπορεί να εμπλέκεται το θύμα σε αυτό; Ποιο μπορεί να υπήρξε το κίνητρο ώστε να φτάσει κάποιος στο σημείο να διαπράξει φόνο; Σ’ αυτά τα ερωτήματα καλείται να βρει την απάντηση ο Πέτρος Ριβέρης, σε μια υπόθεση που θα φέρει στο φως μυστικά που έμειναν θαμμένα για πολλά χρόνια στο σκοτάδι…

Πέρα από τον αστυνομικό γρίφο που αποτελεί η δολοφονία του Χρηστίδη -ο οποίος αποδεικνύεται αρκετά ιντριγκαδόρικος- το μυθιστόρημα αυτό σκιαγραφεί με τρόπο εξαιρετικά ρεαλιστικό την εποχή μας· την εποχή της οικονομικής κρίσης, της κατάρρευσης των ηθικών αξιών, του κοινωνικού διχασμού. Μέσα από την αφήγηση του συγγραφέα, πολλοί αναγνώστες θα αναγνωρίσουν βιώματα δικά τους ή γνωστών τους, πράγματα που έχουν ζήσει ή για τα οποία έχουν ακούσει. Οι κοινωνικές δομές, οι ανθρώπινες σχέσεις, ο διαφορετικός τρόπος ζωής και σκέψης, τα πολιτικά και κοινωνικά γεγονότα του παρελθόντος και του παρόντος, που οδήγησαν τη χώρα στη σημερινή της κατάσταση, αναφέρονται και περιγράφονται με τέτοιον τρόπο, ώστε ο συγγραφέας να παραμένει μεν ουδέτερος αλλά να ωθεί ταυτόχρονα τον αναγνώστη να ενεργοποιήσει την κριτική του σκέψη και να επιχειρήσει να διαμορφώσει ιδία άποψη, ενόσω διαβάζει τις απόψεις των ηρώων της ιστορίας. Το αν θα συμφωνήσει ή θα διαφωνήσει, και σε ποιο βαθμό, εξαρτάται από τον ίδιο – οπωσδήποτε όμως δεν μένει ανεπηρέαστος και απαθής.

Πολύ καλή δουλειά έχει κάνει ο συγγραφέας και στη σκιαγράφηση όλων των χαρακτήρων. Ο νεαρός ντετέκτιβ Πέτρος Ριβέρης είναι ένας συνηθισμένος άνθρωπος που συναντούμε καθημερινά γύρω μας. Θα μπορούσε να είναι ο φίλος, ο συνάδελφος, ο γείτονάς μας. Ένας τύπος που προσπαθεί να ισορροπήσει τα επαγγελματικά με τα προσωπικά του, που είναι καλός στη δουλειά του και γενικά προσπαθεί πάντα για το καλύτερο. Δεν έχει κάποιο ιδιαίτερο κουσούρι ούτε κανένα εξωπραγματικό χάρισμα, όπως ορισμένοι… λογοτεχνικοί συνάδελφοί του, αυτό όμως δεν τον κάνει λιγότερο ενδιαφέροντα.

Ο Αλέξανδρος Χρηστίδης, από την άλλη, «συστήνεται» μέσα από περιγραφές και αφηγήσεις τρίτων, όμως η προσωπικότητά του παραμένει ισχυρή σε ολόκληρο το βιβλίο, παρά την απουσία της φυσικής παρουσίας του. Μέσα από την έρευνα του Ριβέρη και από τις μαρτυρίες και τις αφηγήσεις του φιλικού του περιβάλλοντος, ξεδιπλώνεται η ισχυρή προσωπικότητα ενός άντρα δραστήριου, πολυσχιδή, που όμως είχε τα δικά του μυστικά, για τα οποία θα έκανε τα πάντα ώστε να παραμείνουν έτσι – μυστικά. Μαζί του «συμπαρασύρει» τους φίλους και γνωστούς του να «συστηθούν» με τη σειρά τους: άνθρωποι με παρόμοια βιώματα με εκείνον, που σκέφτονται και πράττουν σαν να ζουν στο παρελθόν, έχοντας μάθει να λειτουργούν διαφορετικά απ’ ό,τι επιτάσσει η σημερινή εποχή και βολεμένοι στα κεκτημένα τους, αδιαφορώντας για το τι συμβαίνει γύρω τους. Στον αντίποδα, οι τέσσερις τύποι που αναφέρονται στα κείμενα -γραμμένα σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση αυτά- είναι άνθρωποι σύγχρονοι, με τους ίδιους προβληματισμούς, τα ίδια αδιέξοδα, τις ίδιες ελπίδες και όνειρα για ένα καλύτερο αύριο, την ίδια απελπισία για τις προοπτικές του σήμερα… Όλοι τους χαρακτήρες με τους οποίους μπορεί κανείς είτε να ταυτιστεί είτε να τους κρίνει, όμως σε καμία περίπτωση δεν τους προσπερνάει.

Σε ό,τι αφορά την αμιγώς αστυνομική πλοκή, παρόλο που η υπόθεση δεν είναι ό,τι πιο πρωτότυπο μπορεί να συναντήσει κανείς, το κάθε βήμα προς τη λύση της και η αποκάλυψη του δράστη, αλλά και του τι πραγματικά συνέβη, έχουν το δικό τους ξεχωριστό ενδιαφέρον. Ηθικά διλήμματα τίθενται και πάλι, και ξανά ο αναγνώστης καλείται να γίνει μάρτυρας αυτών και να διαμορφώσει την προσωπική του άποψη.

Οι λάτρεις και μη της Θεσσαλονίκης θα αγαπήσουν το οδοιπορικό στην πόλη, μέσα από τα μάτια κυρίως του Πέτρου Ριβέρη, θα γεμίσουν με εικόνες, χρώματα και μυρωδιές και θα σεργιανίσουν νοερά στους δρόμους, τις κρυφές και φανερές γωνιές της, νιώθοντας πως μόλις πέρασαν οι ίδιοι από τα μέρη που αναφέρονται στο βιβλίο.

«Ο χορός της μέλισσας» διεκδικεί με αξιώσεις τη δική του θέση στον χώρο της ελληνικής αστυνομικής λογοτεχνίας και αποτελεί μια καλή αναγνωστική επιλογή για φανατικούς και μη του είδους.

 

Χρύσα Βασιλείου