Book Review: Το σύν-ναι-φο που κατάπινε τα ναι της Σοφίας Δάρτζαλη

Book Review: Το σύν-ναι-φο που κατάπινε τα ναι της Σοφίας Δάρτζαλη

Η Σοφία Δάρτζαλη με το βιβλίο «Όταν η μαμά μου είπε ψέματα» όχι μόνο εντυπωσίασε το αναγνωστικό κοινό αλλά κατάφερε να κερδίσει και το βραβείο IBBY Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα βιβλίου για παιδιά ή νέους, το 2017.

Ένα βραβείο διεθνούς αναγνώρισης, το οποίο δεν απονέμεται τυχαία και, κατά την προσωπική μου άποψη, το άξιζε απόλυτα.  Η νέα της συγγραφική δουλειά είναι το βιβλίο «Το σύν-ναι-φο που κατάπινε τα ναι», το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα και, διαβάζοντας το, προβληματίστηκα σε σχέση με τα συναισθήματα και τις σκέψεις που μου γέννησε. Πρόκειται για ένα ιδιαιτέρως πολυδιάστατο βιβλίο, το οποίο δεν μπορεί να διαβαστεί μόνο μία φορά.

Η ιστορία ξεκινά μία μέρα όπου η μικρή Χλόη ξυπνάει, κάπως στραβά, και το άσχημο πρωινό της  ξύπνημα μετατρέπεται σε μία απαίσια ημέρα, καθώς ένα γκρίζο σύννεφο εισβάλλει στο δωμάτιό της. Ένα σύννεφο που καταπίνει όλα της τα ναι και την κάνει να απαντάει συνεχώς με όχι. Στις καθημερινές της υποχρεώσεις, αλλά και στις προτάσεις της μητέρας της, η απάντηση είναι πάντα όχι. Μη μπορώντας να διαχειριστεί αυτή τη νέα κατάσταση, αισθάνεται ότι κανείς δε θα την πιστέψει, αλλά το χειρότερο είναι πως και η ίδια αδυνατεί να καταλάβει τι είναι αυτό το σύννεφο, γιατί ήρθε στη ζωή της και κυρίως, γιατί καταπίνει όλα της τα ναι.

Με τον ίδιο τρόπο που η Χλόη δυσκολεύεται να επικοινωνήσει στον περίγυρό της όσα θα ήθελε, έτσι κι εγώ δυσκολεύομαι να εκφράσω τα συναισθήματα, που μου γέννησε η ανάγνωση του συγκεκριμένου βιβλίου, καθώς δεν μπορώ να τα κατανοήσω επακριβώς, ή τουλάχιστον δεν μπορούσα στην αρχή. Η μαγεία της συγκεκριμένης ιστορίας τρύπωσε αβίαστα στην καρδιά μου και, όταν προσπάθησα να την αναλύσω, να δώσω όνομα στους λόγους που διάβασα αυτό το βιβλίο δεκάδες φορές και, που το έχω πάνω στο κομοδίνο μου συνεχώς, το μόνο συμπέρασμα στο οποίο κατέληξα είναι πως δεν πρόκειται για ένα βιβλίο για παιδιά αλλά για ένα βιβλίο για τα  παιδιά και τους ενήλικες. Ένα βιβλίο για τους ανθρώπους και τα γκρίζα σύννεφα της ζωής τους. Η συγγραφέας μέσα στην ιστορία της δεν περιγράφει ένα παιδί –τη Χλόη συγκεκριμένα– αλλά κάθε παιδί. Κάθε παιδί που κουβαλάει κάτι, που έχει ένα γκρίζο σύννεφο το οποίο του παίρνει τα ναι του. Περιγράφει το παιδί που υπήρξαμε όλοι μας κάποτε, αλλά αναγκαστήκαμε να το αφήσουμε πίσω μας, ζώντας ως ενήλικες σε έναν κόσμο όπου το όχι είναι η απάντηση μας σε όλα. Κι αν το σκεφτούμε λίγο καλύτερα, αν ψάξουμε αρκετά στις αναμνήσεις μας, ίσως συνειδητοποιήσουμε ακριβώς πότε εμφανίστηκε και στη δική μας ζωή αυτό το γκρίζο σύννεφο.

Εάν κάποιος με ρωτήσει ποιο είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα στα παιδικά και εφηβικά βιβλία θα έδινα μία και μόνη απάντηση… ο διδακτισμός. Σε παγκόσμιο επίπεδο η παιδική λογοτεχνία μαστίζεται από βιβλία που προσπαθούν να διδάξουν, να κατευθύνουν, να ορίσουν στα παιδιά τα πρέπει της ζωής τους. Κάποιες φορές ο τρόπος που καταφέρνει ο διδακτισμός να επιβιώσει σε ένα λογοτεχνικό κείμενο είναι εξαιρετικά άρρητος και αυτό τον κάνει πιο τρομακτικό. Νομίζω πως είναι από τις λίγες φορές που διαβάζω ένα βιβλίο με απόλυτη απουσία διδακτισμού. Κανένα νόημα, καμία ερμηνεία δεν υπάρχει μέσα στην ιστορία, την ίδια στιγμή που είναι εκεί, παρόντα, τα βλέπεις, τα νιώθεις, τα ακουμπάς με τα μάτια σου, καθώς διαβάζεις κάθε πρόταση, κάθε λέξη, καθώς περνάς κάθε σελίδα, γιατί είναι τα δικά σου νοητά, οι δικές σου ερμηνείες, αυτά που εσύ αποτυπώνεις πάνω στον χάρτη της ζωής σου. Για ένα παιδί είναι σπουδαίο το να νιώσει αυτή την ελευθερία, ιδιαιτέρως με τη βοήθεια ενός βιβλίου. Η συγγραφέας καταφέρνει, λοιπόν, να δημιουργήσει μια ιστορία με πολυδιάστατες ερμηνείες, όχι μόνο για τους μικρούς αναγνώστες αλλά και για τους ενήλικες. Είναι εντυπωσιακό το πώς μπορεί ένα βιβλίο, που γράφτηκε για παιδιά προσχολική ηλικίας και άνω, να αφορά τόσο πολύ και το ενήλικο αναγνωστικό κοινό. Θεωρώ ότι η πολυεπίπεδη αφήγηση, η υπέροχη ιστορία καθώς και η εξαιρετική εικονογράφηση της Ρένιας Μεταλληνού –καταπληκτικός ο τρόπος που έχει τοποθετήσει τις εικόνες και τα χρώματα– προσφέρουν στους μικρούς και τους μεγάλους αναγνώστες μια μοναδική βιβλιοεμπειρία.

Η Σοφία Δάρτζαλη έγραψε ένα βιβλίο από εκείνα τα λίγα, τα σπάνια, που δεν τα διαβάζεις αλλά σε διαβάζουν. Παίρνει από το χέρι τον αναγνώστη και τον παρασύρει σε έναν κόσμο φαντασίας, υψηλής λογοτεχνικότητας και ελευθερίας, πετυχαίνοντας την απόλυτη συνάντηση συγγραφέα και αναγνώστη, την απόλυτη ένωση της ιστορίας και της αναγνωστικής ερμηνείας. Ίσως διαβάσετε «Το σύν-ναι-φο που κατάπινε τα ναι» μαζί με τα παιδιά σας ή κάποιον άλλον μικρό αναγνώστη.  Ίσως και μόνοι σας. Εκείνη την ώρα σκεφτείτε, ψάξτε, αναζητήστε το γκρίζο σας σύννεφο και προσπαθήστε να νιώσετε τις σταγόνες της βροχής.

 

Μαρία Μπακάρα