Book review: Κρύο χώμα - Adrian McKinty

Με το «Κρύο χώμα» ο συγγραφέας Adrian McKinty μάς συστήνει τον ήρωά του, τον νεαρό αστυνομικό Σον Ντάφι, και μας «μπάζει» σε μια ιδιαίτερη περίοδο για την Ιρλανδία.

Βρισκόμαστε στο Μπέλφαστ, τον Μάιο του 1981. Είναι η εποχή όπου στην πόλη έχουν ξεσπάσει οι λεγόμενες Ταραχές. Τα φυλακισμένα μέλη του ΙΡΑ κάνουν απεργία πείνας, συμπλοκές ξεσπούν καθημερινά στην πόλη, παντού επικρατούν τρόμος και αναρχία… Όταν τα πτώματα δύο αντρών ανακαλύπτονται με κομμένο το δεξί τους χέρι, το μυαλό των αστυνομικών πάει αμέσως στη σκέψη πως πρόκειται για πληροφοριοδότες κάποιας παραστρατιωτικής οργάνωσης. Όμως, τα στοιχεία δείχνουν πως πρόκειται για έναν δολοφόνο που στοχοποιεί ομοφυλόφιλους – σε μια εποχή που στη Βόρεια Ιρλανδία η ομοφυλοφιλία ήταν παράνομη.

Ταυτόχρονα, ανακαλύπτεται το απαγχονισμένο πτώμα μιας νεαρής κοπέλας μέσα στο δάσος. Κι ενώ όλοι θεωρούν πως πρόκειται για αυτοκτονία, ο αστυνόμος Ντάφι δεν πείθεται. Το ένστικτό του τού λέει πως κάτι δεν πάει καλά και με τις δύο υποθέσεις. Και όχι μόνο αυτό, αλλά όσο προχωρούν οι έρευνες, τόσο περισσότερο πιστεύει πως υπάρχει ένας συνδετικός κρίκος μεταξύ τους.

Η έρευνα για τον Ντάφι και την ολιγομελή ομάδα του δεν θα είναι καθόλου εύκολη υπόθεση. Εκτός από τα σκοτεινά σημεία των εγκλημάτων, έχουν επιπλέον να αντιμετωπίσουν την έχθρα των πολιτών προς την Αστυνομία, τις καθημερινές συγκρούσεις μεταξύ του ΙΡΑ και των σωμάτων ασφαλείας, τις κόντρες ανάμεσα σε καθολικούς και προτεστάντες. Όλη η πόλη βρίσκεται σε μια συνεχιζόμενα έκρυθμη κατάσταση και η αβεβαιότητα για το αύριο κυριαρχεί σε όλα τα επίπεδα. Ο Ντάφι θα πρέπει να κινηθεί γρήγορα και αποτελεσματικά, προκειμένου να συλλάβει τον δολοφόνο πριν αυτός χτυπήσει ξανά…

Ο συγγραφέας έχει επιλέξει να τοποθετήσει την πλοκή του στην πιο ταραχώδη περίοδο της νεότερης ιστορίας της Ιρλανδίας, τη δεκαετία του ’80, μια εποχή όπου οι μάχες στους δρόμους -και όχι μόνο- αποτελούσαν καθημερινό φαινόμενο. Με φόντο τη βία, την τρομοκρατία, τις δολοφονίες, τον φόβο, την καταστροφή, τις διαμάχες όλων με όλους, ο McKinty πλέκει μια ιστορία γεμάτη δράση, που διατηρεί αμείωτο το αναγνωστικό ενδιαφέρον όχι μόνο για το αστυνομικό της υπόθεσης, αλλά εξαιτίας της ευρύτερης ατμόσφαιρας που την περιβάλλει.

Το κλίμα της εποχής εκείνης μεταφέρεται στο σήμερα με απόλυτη επιτυχία, μέσα από γρήγορη αφήγηση, λεπτοδουλεμένη γραφή γεμάτη ένταση και κορυφώσεις, συνεχείς ανατροπές και αποκαλύψεις. Ιστορίες που αρχικά φαίνονται να είναι ασύνδετες και απλά να εξελίσσονται παράλληλα, που όμως τελικά συνδέονται με έναν πανέξυπνο, εφευρετικό τρόπο, που ο αναγνώστης θα ανακαλύψει μόλις στις τελευταίες σελίδες.

Με άκρως ευρηματικό τρόπο, ο McKinty έχει χρησιμοποιήσει όλα τα αμιγώς ιστορικά συμβάντα της εποχής, προκειμένου να εμπλουτίσει την ιστορία του και να στηλιτεύσει κοινωνικά γεγονότα που ήταν τότε στην πρώτη γραμμή της είδησης. Σε μια εποχή όπου τα πάντα ήταν ρευστά, η εγκληματικότητα σε υψηλά επίπεδα και ανθρώπινες ζωές χάνονταν καθημερινά, η πρώτη είδηση στις εφημερίδες ήταν ο προσεχής «λαμπερός» γάμος του πρίγκιπα Καρόλου και της Νταϊάνας. Επίσης, με πολύ έξυπνο τρόπο στηλιτεύεται το θέμα-ταμπού της ομοφυλοφιλίας, το οποίο καταδίκαζε η πλειοψηφία του κόσμου – πολλές φορές με ακραίο τρόπο. Για πρώτη φορά ίσως, η Αστυνομία έρχεται αντιμέτωπη με έναν σίριαλ κίλερ που σκοτώνει «αδελφές». Σήμερα προφανώς μάς φαίνεται κάπως τραβηγμένος ο τρόπος που το συγκεκριμένο θέμα αποτυπώνεται στις σελίδες του βιβλίου, όμως οι ομοφυλόφιλοι τότε ήταν όχι απλά δακτυλοδεικτούμενοι, αλλά επιπλέον και παράνομοι! Όσο για τις καταστροφές και τις συνεχείς πράξεις τρομοκρατίας, σε κάθε σελίδα του βιβλίου σχεδόν αποτυπώνεται και ένα περιστατικό που δεν αφήνει τον αναγνώστη να ξεχάσει το πού και το πότε διαδραματίζεται η συγκεκριμένη πλοκή.

Ο χαρακτήρας του Σον Ντάφι είναι μια ευχάριστη έκπληξη, μια πραγματική πνοή δροσιάς μέσα στη σαπίλα της ατμόσφαιρας του Μπέλφαστ. Πρόκειται για έναν χαρακτήρα καλοδουλεμένο και εντελώς ανθρώπινο. Δεν σκιαγραφείται ως άγιος, έχει ελαττώματα και αδύναμες στιγμές, όμως προσπαθεί για το καλύτερο. Ορμητικός εκ φύσεως (ίσως και λόγω του νεαρού της ηλικίας του) και ευσυνείδητος στη δουλειά του, βάζει όλη του την ψυχή στη διαλεύκανση της συγκεκριμένης υπόθεσης· ακόμη κι όταν -εν γνώσει του- ξεπερνά τα όρια, δεν το βάζει κάτω. Διαθέτει επίσης μια ιδιαίτερη φρεσκάδα και μια ακόμα πιο ιδιαίτερη αίσθηση του χιούμορ, ακόμα και στις πιο δύσκολες περιστάσεις, και ορισμένοι από τους διαλόγους του με τους συναδέλφους του ή με υπόπτους είναι απλά απολαυστικοί, αποφορτίζοντας για λίγο το γεμάτο ένταση κλίμα που επικρατεί σε όλο το βιβλίο. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης το γεγονός πως είναι καθολικός, ενώ όλοι γύρω του φανατικοί προτεστάντες, και το πώς αντιμετωπίζει εκείνος και οι γύρω του κάποιες φορές αυτό το γεγονός. Εξίσου ενδιαφέροντες είναι και οι υπόλοιποι ήρωες, με τον καθένα να διεκδικεί ένα μικρό ή μεγαλύτερο κομμάτι στην πλοκή και τις εντυπώσεις.

Ακόμα και αν η αποκάλυψη της ταυτότητας του δολοφόνου δεν αποτελέσει έκπληξη για κάποιους, οπωσδήποτε όλα όσα προηγούνται αξίζουν τον αναγνωστικό χρόνο και την προσοχή μας. Το «Κρύο χώμα» είναι ένα καλογραμμένο αστυνομικό νουάρ, αλλά και μια εξαιρετική αποτύπωση της κατάστασης που επικρατούσε στη Βόρεια Ιρλανδία την ταραγμένη εκείνη εποχή, με δυνατή γραφή κι ακόμα πιο δυνατές σκηνές. Και οπωσδήποτε, το τέλος του υπόσχεται μια εξίσου δυνατή συνέχεια με καινούριες περιπέτειες για τον Σον Ντάφι, έναν ήρωα που έκανε ένα αξιοπρόσεκτο λογοτεχνικό ντεμπούτο κι οπωσδήποτε έχει πολλά ακόμα να μας πει.  

Χρύσα Βασιλείου