Book review: Χωρίς πρόσωπο - Stefan Ahnhem

Το «Χωρίς πρόσωπο» δεν είναι απλά ένα ακόμη σκανδιναβικό αστυνομικό θρίλερ· είναι ένα βιβλίο που υπόσχεται να προσφέρει πολλά στον αναγνώστη του και πραγματοποιεί στο έπακρο αυτή του την υπόσχεση.

Κεντρικός πρωταγωνιστής της ιστορίας είναι ο Φάμπιαν Ρισκ, μέχρι πρότινος επιθεωρητής της αστυνομίας στην Στοκχόλμη, που αποφασίζει να επιστρέψει στη γενέτειρά του μαζί με την οικογένεια του προκειμένου να κάνουν μια νέα αρχή. Η χρονική συγκυρία βέβαια δεν φαίνεται να είναι η ιδανικότερη, μιας και δύο πρώην συμμαθητές του ανακαλύπτονται νεκροί – και μάλιστα με ιδιαίτερα ειδεχθή τρόπο. Κι οι δύο ήταν οι νταήδες της τάξης του, οπότε τα πρώτα συμπεράσματα της αστυνομίας καταλήγουν στο ότι πρόκειται για αντίποινα από κάποιο παλιό τους θύμα. Ο Ρισκ, παρόλο που τυπικά βρίσκεται ακόμη σε άδεια, προθυμοποιείται να βοηθήσει στην έρευνα.

Η κατάσταση όμως θα γίνει ακόμα πιο πολύπλοκη και επικίνδυνη, όταν θα αρχίσουν να δολοφονούνται απανωτά κι άλλοι παλιοί μαθητές της συγκεκριμένης τάξης. Φαίνεται πως κάποιος μανιακός έχει βάλει στο μάτι και τους είκοσι άλλοτε συμμαθητές· και όχι μόνο αυτό, αλλά οι κινήσεις του είναι μελετημένες μέχρι την παραμικρή λεπτομέρεια και φροντίζει να βρίσκεται πάντα ένα βήμα μπροστά από την αστυνομία. Όσο κι αν θέλει πια ο Ρισκ, δεν μπορεί να μείνει αμέτοχος σε όλο αυτό και, με κάθε καινούριο θάνατο, τόσο περισσότερο πεισμώνει και επιμένει να φτάσει στη λύση του αιματοβαμμένου αυτού γρίφου. Οι ισορροπίες είναι λεπτές και, αν δεν προσέξει, κινδυνεύει να βρεθεί κι ο ίδιος σε μια δύσκολη θέση – αυτή του θύματος ή εκείνη του θύτη, μιας και σε ορισμένους φαντάζει ύποπτη η επιστροφή του την στιγμή ακριβώς που άρχισαν οι φόνοι. Είναι απλά μια σύμπτωση ή ένα μακιαβελικό παιχνίδι της μοίρας; Πώς θα αντιδράσει τελικά ο Ρισκ – και, το σημαντικότερο, ποια θα είναι η επόμενη αντίδραση του δολοφόνου;

Ο συγγραφέας έχει κατορθώσει να δημιουργήσει μια συναρπαστική πλοκή, όπου η δράση είναι καταιγιστική και οι ανατροπές διαδέχονται η μία την άλλη. Το διαρκές κρυφτό ανάμεσα στην αστυνομική ομάδα και τον δολοφόνο διατηρεί την αγωνία στα ύψη, κορυφώνει το σασπένς και βάζει τον αναγνώστη στη διαδικασία ‘επιλογής’ του επόμενου θύματος – ποιο θα είναι αυτό και γιατί μπήκε στη λίστα του δολοφόνου. Παρά τον χορταστικό του όγκο από άποψη σελίδων, πουθενά δεν είναι βαρετό, πουθενά δεν βαλτώνουν οι εξελίξεις και πουθενά δεν διαψεύδονται οι όποιες αναγνωστικές προσδοκίες.

Αυτό που κερδίζει το ενδιαφέρον –εκτός από την ίδια την πλοκή, που δίνει τη δυνατότητα στον συγγραφέα να σκιαγραφήσει πολλαπλές δολοφονίες με διαφορετικό για την καθεμία υπόβαθρο, δίνοντας έτσι εξαρχής έναν ξεχωριστό τόνο ποικιλίας στην αφήγηση– είναι και το γενικότερο περιβάλλον όπου έχει τοποθετηθεί η δράση: μια μικρή πόλη, μια παλιά τάξη, μια ομάδα συμμαθητών. Αναπόφευκτα, η αιτία για τις δολοφονίες τοποθετείται στο παρελθόν, στα σχολικά χρόνια των ηρώων. Έτσι δίνεται η ευκαιρία στον Ahnhem να αναφερθεί επισταμένα και δηκτικά σε ζητήματα που απασχολούν τη σύγχρονη κοινωνία μέχρι και τις μέρες μας: τον ρατσισμό, τον σχολικό εκφοβισμό, την απομόνωση, την ένοχη σιωπή των τρίτων, τη ‘συνέργεια’ σε ένα έγκλημα, τις ανοιχτές πληγές που αφήνουν όλα αυτά στις ψυχές των παιδιών και το πώς τα διαμορφώνουν, πολλές φορές, ακόμα και στην ενήλικη ζωή τους.

Συνεπώς, κι ενώ τα κεφάλαια διαδέχονται το ένα το άλλο και έρχονται όλο και περισσότερα πράγματα στο φως, ο αναγνώστης αντιμετωπίζει ηθικά διλήμματα και καλείται να διακρίνει τη λεπτή εκείνη γραμμή ισορροπίας που χωρίζει τον θύτη από το θύμα. Ο σχολικός εκφοβισμός –το bullying– είναι ένα ευαίσθητο θέμα για να το διαχειριστεί κανείς· υπάρχει ο κίνδυνος να ξεφύγεις ή να πεις τα λάθος πράγματα. Ο συγγραφέας όμως, εδώ, έχει κατορθώσει να το αποδώσεις στις ωμές, ρεαλιστικές του διαστάσεις – το μεταφέρει δε ακόμα κι έξω από την σχολική αίθουσα, στην ενήλικη ζωή, γιατί κάποιοι άνθρωποι τελικά δεν αλλάζουν ποτέ.

Οπωσδήποτε είναι ένα ‘σκληρό’ βιβλίο, από την άποψη πως οι πολλαπλοί φόνοι επιτρέπουν στον συγγραφέα να περιγράψει μια πληθώρα τρόπων δολοφονίας, με το αίμα, τη βία, τον θυμό, την οργή, τη διαστροφή και τις γκροτέσκες περιγραφές των πτωμάτων να κυριαρχούν στις ανάλογες σκηνές, δίνοντάς τους ώρες ώρες έναν ανατριχιαστικό τόνο. Όμως, ταυτόχρονα, είναι τόσο καλογραμμένες οι εν λόγω σκηνές –όπως και ολόκληρο το βιβλίο, γενικότερα– που ο λάτρης της αστυνομικής λογοτεχνίας θα τις απολαύσει εξίσου.

Ο συγγραφέας ‘παίζει’ συνεχώς με τη συνείδηση του αναγνώστη και αφήνει σε εκείνον την τελική κρίση· αυτός είναι που θα αποφασίσει για την ηθική καταδίκη όλων, θυμάτων και θύτη. Εκείνος θα αποφασίσει ποιος δικαιώνεται τελικά όταν θα παιχτεί και η τελευταία πράξη αυτού του παράλογου έργου, ποιος είναι ο νικητής και ποιος ο χαμένος. Ο Ahnhem αφηγείται τα γεγονότα, προσφέροντας γενναιόδωρα μια πλούσια, γλαφυρή και ολοκληρωμένη ιστορία στους αναγνώστες του, έτσι ώστε να απολαύσουν το κάθε λεπτό του λογοτεχνικού τους ταξιδιού, ώσπου να φτάσουν στο συνταρακτικό τέλος και την ολοκλήρωση του δράματος.

Για όποιον ψάχνει ένα αξιόλογο, χορταστικό αστυνομικό θρίλερ για γερά νεύρα και απολαυστικές ώρες διαβάσματος, το «Χωρίς πρόσωπο» είναι μια επιλογή που οπωσδήποτε δεν θα τον απογοητεύσει. Αντίθετα, θα θυμάται την πλοκή και τους ήρωές του για πολύ καιρό μετά.

 

Χρύσα Βασιλείου

e-max.it: your social media marketing partner
Για την βέλτιστη δυνατή εμπειρία χρήσης, η ιστοσελίδα bookcity.gr χρησιμοποιεί cookies.